ΘΕΜΑΤΙΚΗ 1, ΜΕΡΟΣ 1: ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΣΗΜΕΡΑ;
Στις μέρες μας, οι γυναίκες μπορούν να αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά της αγροτικής βιομηχανίας.
Για τις περισσότερες γυναίκες που ασχολούνται με τον αγροτικό τομέα, η επιλογή τους αυτή συνδυάζεται, είτε με την παραμονή τους σε αγροτικές περιοχές, επιστρέφοντας εκεί μετά τις σπουδές τους, είτε με την μετακίνηση σε αγροτικές περιοχές με την αίσθηση ότι ακολουθούν έναν πιο βιώσιμο και ήρεμο τρόπο ζωής, με δυνατότητα επενδύσεων. Σήμερα, οι γυναίκες φαίνεται να είναι πιο παθιασμένες και να εμπλέκονται ενεργά σε αυτό που κάνουν. Ορισμένες γυναίκες που ασχολούνται με τον αγροτικό τομέα, έχουν αγροτικό υπόβαθρο, ιδιαίτερα από τη στιγμή που μπορεί να κληρονόμησαν κομμάτια γης και στο παρελθόν συμμετείχαν στη διαχείριση αγροτικής έκτασης.
Από την άλλη, οι γυναίκες που παντρεύονται κάποιον αγρότη και εισάγονται «έμμεσα» στις αγροτικές διαδικασίες φέρνουν άλλες δεξιότητες που θα ενισχύσουν την ανάπτυξη νέων ευκαιριών στις αγροτικές περιοχές. Πέρα από αυτές, οι γυναίκες που μετακινούνται από πόλεις σε αγροτικές περιοχές ή εκείνες που διαμένουν σε πόλεις αλλά με επαγγελματική δραστηριότητα που σχετίζεται με τον αγροτικό τομέα, είναι επίσης πιο ανοιχτές σε αλλαγές που σχετίζονται με άλλους τρόπους προσέγγισης των αγροτικών δραστηριοτήτων, τη χρήση της τεχνολογίας ή την διαφοροποίηση του τρόπου ζωής. Οι νοοτροπίες των γυναικών αυτών προκύπτουν επίσης από την αλλαγή του παραδοσιακού ρόλου των γυναικών, οι οποίες παλαιότερα συνήθιζαν να αφιερώνονται στον ρόλο της νοικοκυράς, ενώ πλέον στις μέρες μας επιδεικνύουν έναν πιο ανεξάρτητο ρόλο.
Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι οι γυναίκες έχουν πολύ ενδιαφέρουσες ιδέες και αναλαμβάνουν περισσότερες αντισυμβατικές θέσεις εργασίας σε σύγκριση με τους άνδρες.
Βάσει αυτού, οι γυναίκες τείνουν να αναλαμβάνουν διαφορετικές θέσεις εργασίας στον αγροτικό τομέα από τους άνδρες, με μεγαλύτερη ποικιλομορφία. Πιο συγκεκριμένα, το ευρύ φάσμα των επαγγελμάτων που ακολουθούν οι γυναίκες στον αγροτικό τομέα εκτείνεται από κτηνίατρους, αγρότισσες και τεχνίτες μέχρι εκπαιδεύτριες, διατροφολόγους, κτηνοτρόφους και καλλωπίστριες (groomers). Οι γυναίκες ασχολούνται επίσης με τον αγροτουρισμό, ο οποίος πλέον έχει εδραιωθεί ως ένας δημοφιλέστατος τρόπος για να περάσουν τις διακοπές ή τον ελεύθερο χρόνο τους άτομα όλων των ηλικιών. (Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον αγροτουρισμό μπορείτε να μεταβείτε στη θεματική 5 της ενότητας 3.)
Σε ποιες εργασίες δραστηριοποιούνται οι γυναίκες αγροεπιχειρηματίες για τα προς το ζην;
Μελισσοκομία
Παραγωγή μελιού
Κηπουρική και εξωραϊσμός εξωτερικών χώρων
Καλλιέργεια φυτών με θεραπευτικές ιδιότητες
Διακοσμήσεις λουλουδιών
Ράψιμο ή πλέξιμο
Κατασκευή και πώληση προϊόντων χειροτεχνίας
Κατασκευή κεριών
Κατασκευή κεραμικών
Παραγωγή διάφορων ειδών σούπας
Ντεκουπάζ – διακόσμηση αντικειμένων
Πώληση νερού με βότανα
Αρωματοθεραπεία
Φυτική παραγωγή
Φυτοπροστασία
Συλλογή τροφίμων και λαχανικών
Παρασκευή παραδοσιακών εδεσμάτων
Τροφοδοσία εκδηλώσεων
Αγροτική γαστρονομία
Ψυχαγωγική ενασχόληση με την γεωργία
Αγροτουρισμός
Οινοπαραγωγή
Φροντίδα ζώων – Κτηνοτροφία
Ιχθυοπαραγωγή
Εκπαίδευση ζώων
Θεραπεία με ζώα (ιπποθεραπεία, θεραπεία με αλπάκα)
Τήρηση λογιστικών βιβλίων (άλλες διοικητικές/γραμματειακές δραστηριότητες που υποστηρίζουν την επαγγελματική δραστηριότητα στις αγροτικές περιοχές)
Πηγή: https://podarujmilosc.pl/alpakateam/ -Alpaca therapy in preschool
Ως εκ τούτου, η δουλειά τους δεν έχει ως αποτέλεσμα μόνο να φέρνουν φαγητό στο τραπέζι της οικογένειας αλλά και να παρέχουν υπηρεσίες και εκπαίδευση, εμπνέοντας και μορφώνοντας άλλους.
Τα παραδείγματα που αναφέρθηκαν δείχνουν μόνο ορισμένα είδη δραστηριοτήτων στα οποία οι γυναίκες επιχειρηματίες πρωταγωνιστούν στις αγροτικές περιοχές. Τα προαναφερθέντα μπορούν να ομαδοποιηθούν σε γενικότερες κατηγορίες, όπως η φροντίδα ζώων ή φυτών, η παραγωγή τροφίμων και η υποστήριξη του τουρισμού.
Οι γυναίκες συμμετέχουν σε τέτοιες δραστηριότητες για διάφορους λόγους. Μερικοί από αυτούς περιλαμβάνουν: τη μείωση του κόστους παραγωγής τροφίμων λόγω αβεβαιότητας σε πρώτες ύλες, τη βελτίωση της υγείας (διατροφής) μιας κοινότητας, την απόκτηση εισοδήματος, τη μετατροπή ενός χόμπι ή τρόπου ζωής σε κέρδος, την υποστήριξη της ανάπτυξης μιας αγροτικής περιοχής, την εισαγωγή αλλαγής (ή καινοτομίας) και την πρόταση νέων λύσεων σε μια συγκεκριμένη διαδικασία.
Η ποικιλομορφία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων είναι στην πραγματικότητα ένας τομέας που καθοδηγείται από γυναίκες.
Το 28% των γυναικών στην Ε.Ε. διαχειρίζεται αγροκτήματα (στοιχεία της Eurostat, 2019).
Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, ο αγροτικός τομέας παραμένει ο σημαντικότερος τομέας απασχόλησης για τις γυναίκες, με τουλάχιστον το 40% των γυναικών να εργάζονται σε αυτόν.
Στη Λιθουανία και τη Λετονία υπάρχουν οι περισσότερες γυναίκες διαχειρισττριες αγροκτημάτων από όλες τις χώρες της ΕΕ.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Αγροτών της Αγγλίας και της Ουαλίας είναι γυναίκα, γεγονός που αποδεικνύει επίσης ότι η φωνή των γυναικών στον αγροτικό τομέα έχει σημασία.
Και στην Πολωνία, η αγροεπιχειρηματίας Magdalene Wiegel έλαβε το Βραβείο Καινοτομίας για Γυναίκες Αγρότες – Καινοτόμες Λύσεις για τη Βιωσιμότητα της Γεωργίας – Έργα Γυναικών Αγροτών το 2018, στην κατηγορία της υδατοκαλλιέργειας. Η επαγγελματική της δραστηριότητα σχετίζεται με την αναπαραγωγή της καφέ πέστροφας. Η εταιρεία που ίδρυσε με τη μητέρα της είναι το κέντρο ενός Εθνικού Πάρκου και επικεντρώθηκε, όχι μόνο στις πωλήσεις πέστροφας αλλά και στην εκπαίδευση, στις γαστρονομικές παραδόσεις, στην προώθηση του ηθικού τρόπου αναπαραγωγής και στη διατήρηση της ιστορίας της περιοχής [https://pstragojcowski.pl/en/].
Ένα άλλο ενδιαφέρον παράδειγμα εντοπίζεται στην Αυστρία. Η Κριστίνα Μπάουερ (Christina Bauer) διαχειρίζεται ένα αγρόκτημα γαλακτοπαραγωγής, νοικιάζει διαμερίσματα και αφιερώνεται στην ζαχαροπλαστική και την μαγειρική. Αποφάσισε επίσης να μετατρέψει το πάθος της για την μαγειρική σε επαγγελματική δραστηριότητα, αποτελώντας ταυτόχρονα ένα τρανταχτό παράδειγμα για το πως μπορεί κάποιος να προωθήσει αγροτικές δραστηριότητες μικρής κλίμακας με τη χρήση διαδικτυακών εργαλείων. Εκτός από τη σελίδα της στο Facebook, είναι και συγγραφέας στο blog «Αρτοζαχαροπλαστική με την Κριστίνα» [www.backenmitchristina.at]. Η Κριστίνα προσφέρει επίσης μαθήματα αρτοζαχαροπλαστικής στο αγρόκτημά της, ενώ οι μαγειρικές της δραστηριότητες έχουν ως στόχο να επηρεάσουν τις καλές διατροφικές συνήθειες. Η Χριστίνα έγινε γνωστή στο βραβείο Καινοτομίας 2018 για γυναίκες αγρότισσες.
Παρατηρούμε λοιπόν ότι οι δύο προηγούμενες περιγραφές απεικονίζουν τη σημασία της γεωργίας μικρής κλίμακας για την παραγωγή ή την προώθηση υγιεινών τροφίμων για έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, καθώς και για τη διατήρηση των αγροτικών δραστηριοτήτων για την παροχή τοπικών θέσεων εργασίας.
(Για την μελέτη περισσότερων περιπτώσεων γυναικών αγροεπιχειρηματιών ανατρέξτε στη θεματική 4 αυτής της ενότητας.)